کلکسیون طراحی قالب وردپرس

بحران اجتماعی کرونا

کرونا دیگر یک بیماری نیست، یک بحران اجتماعی است!

نعمت الله فاضلی، انسان شناس و عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم انسانی معتقد است «شادی» یا «نشاط» از دهۀ ۱۹۹۰ به این طرف بسیار در دنیا مطرح شده است و در واقع بحث «انسان شاد» یا «رستگار» یا «خوشبخت» از انحصار دین و فلسفه و ادبیات درآمده و به حوزه های علمی مثل روان شناسی و ژنتیک هم وارد شده است. منتها خطر رویکردهای زیست شناسی‌گرا یا روان شناسی‌گرای جدیدتر این است که شادی یا خوشبختی را از بحثی اجتماع‌محور و مبتنی بر تعامل با دیگری به بحثی فردمحور و مبتنی بر رسیدگی به تن و روان خود تبدیل می کنند.

به باور این جامعه‌شناس «حال خوب» جامعه در گرو تقویت یک بینش انسانی ست که اتفاقاً باید ریشه در تاریخ و فرهنگ ما داشته باشد. از طرفی محور نظام سیاست گذاری و برنامه ریزی توسعه در کشور ما از دهۀ ۱۳۲۰ به بعد، «عمران» بوده، نه «انسان»؛ و وضعیت کماکان به همین منوال است. اگر بخواهیم یک نوع «توسعۀ شاد» به جای «توسعۀ ناشاد» داشته باشیم، باید این ۸۰ سال و اندی برنامه ریزی اجتماعی خودمان را نقد کنیم و به جای گشتن به دنبال فن یا حقه ای از تاریخ و سنت کنده شده (چه مهندسانه چه طبیبانه) برای بهبود حال خود، به دنبال بینش اجتماعی باشیم که لازمۀ این همانا اندیشه ورزی در باب معنا و تفسیر چیزهاست.

اما محمد زاهدی اصل، جامعه شناس معتقد است نشاط یک جنبه درونی دارد و یک جنبه ظاهری که باید به آن توجه کرد. در بعد ظاهری فرد خود را در ظاهر شاداب نشان می‌دهد ولی در بعد درونی فرد تنها احساس رضایتمندی می‌کند، بنابراین در احاد مردم به ویژه جوانان لازم است تا بسترها وزمینه های لازم بوجود بیاید تا نشاط واقعی در درون آنها شکل بگیرد. از طرفی نشاط کاذب نشاطی زود گذر و آنی است که فرد در آن تنها تظاهر به نشاط می کند .

کامبیز کامکاری ، متخصص مهندسی اجتماعی هم می گوید:… شادمانی ابعاد مختلفی دارد یکی بعد معنوی آن است که به فلسفه زندگی بر می گردد و یکی هم شادمانی اجتماعی است که هم به خود شخص بر می گردد و هم به سازمانهای مردمی ، دولتی و ساختارهای اجتماعی .البته مهمترین بعد آن روان شناختی است که براساس آن فرد احساس خوشبختی می کند.به اعتقاد این استاد دانشگاه گرانی ، تورم ، تبعیض حقوق شهروندی و احساس ناامنی اجتماعی را می توان از جمله دلایل کاهش نشاط اجتماعی دانست که دولتمردان می توانند با ارتقای امنیت اجتماعی مثل ایجاد زمینه کار ، ارایه تسهیلات بیمه و… آن را افزایش دهند .

اما با وجود تمام این مباحث، موضوعی که کمتر در این میان به آن پرداخته شده “سلامت روان” است، مساله ای که با طولانی شدن روزهای قرنطینه خانگی و به دنبال آن تعطیلی مدارس، دانشگاه ها و برخی اصناف و د همچنین استرس های روحی و روانی تبعات اقتصادی کرونا هر روز به موضوع مهم تری تبدیل می شود که نیازمند توجه جدی دست اندرکاران و تصمیم گیرندگان ملی است.

به گفته کارشناسان، انزوای افراد و دلهره و استرس و آسیب های روحی و روانی ناشی از کرونا و در نهایت تهدید سلامت روان افراد جامعه بسیار خطرناک تر از ویروس کروناست و در چنین شرایطی افراد باید یاد بگیرند که تاب آوری شان را افزایش داده و با مشکلات بهتر مقابله و در برابر آنها مقاومت کنند.

مشکلات روحی و روانی یکی از مهم ترین پیامدهای و تاثیرات کرونا در جامعه

نازنین دلنواز جامعه شناس قزوینی در این خصوص گفت: به لحاظ اجتماعی آنچه جوامع را آماده مقابله با بحران های جمعی می کند سطح سرمایه اجتماعی است و این مفهوم که رابطه تنگاتنگی با مفهوم اعتماد و مسوولیت اجتماعی دارد پیش زمینه مقابله موفق با بحران های جمعی است و در کشور ما به دلایل مختلف به گواه آمارهای رسمی، سطح سرمایه  اجتماعی در وضعیت قابل قبولی نیست…

وی با بیان اینکه کرونا در کنار تهدید سلامت جسم سلامت روان افراد را نیز نشانه گرفته است، خاطرنشان کرد: یکی از این آسیب ها که به راحتی در کوتاه مدت شاهد آن هستیم اختلافات خانوادگی و به دنبال آن خشونت های خانگی و خشونت علیه کودکان است و بدون شک چنین پیامدهایی در فاصله ی کوتاه مدت به دنبال خود در جهان پساکرونا اثرات گسترده تری برجای می‌گذارد.

دلنواز افزود: پس از این دوران شاهد تاثیرات ناشی از قرنطینه بر رفتار و کنش های فردی و جمعی خواهیم بود و لزوم مشاوره های روانشناختی و مددکاری اجتماعی در حال حاضر و به صورت سیستماتیک پس از عبور از بحران نیاز فوری حفظ سلامت فردی و روانی اعضای جامعه است.

این جامعه شناس با اشاره به اینکه تقویت تاب آوری اجتماعی در شرایط بحرانی فعلی بسیار ضروری است، ادامه داد: از سویی دیگر، فقر و بیکاری ناشی از بحران اقتصادی دوران کرونا در کوتاه مدت جامعه عبور کرده از بحران را وارد بحران های جدی تری می کند که مهمترین آن افزایش سطح بزه، اعتیاد و خشونت است و در این حوزه باید بحث‌های گسترده تری در سطح جامعه و متفکران صورت گیرد تا بتوان راهکارهای کاهش آسیب را به گفت و گو گذاشت و امید داشت سیاستمداران و تصمیم سازان از نتایج آن استفاده کنند.

کرونا دیگر یک بیماری نیست، یک بحران اجتماعی است!

سوال: آیا مردم توانایی مواجه با شرایط بحران کرونا را دارند یا خیر؟

پاسخ: به طور دقیق در پاسخ این سوال باید گفت که توان بالقوه هر ملتی از دولت آن سرچشمه می گیرد.

الهام نظری جامعه شناس و محقق قزوینی با بیان اینکه در رابطه با شیوع ویروس کرونا که دیگر از یک فرم بیماری خارج شده و به یک بحران عمومی و فراگیر در دنیا تبدیل شده است اذعان کرد ساختارهای حکومتی و تصمیم گیری چه برنامه ای برای مقابله با این بحران دارند نه اینکه مردم چه توان بالقوه ای و همانطور که همه آگاه هستند راه چاره کار در مهار این ویروس کنترل جمعیت در فضاهای عمومی است.

نظری ادامه داد: آیا ملت به تنهایی و با تکیه بر توانایی های بالقوه مفروض می تواند هم در خانه بماند، هم مسایل اقتصادی خود را حل کند، همه اجاره خانه بدهد، هم شکم خود را سیر کند که به طور قطع برای ایستادگی در برابر موضوع کرونا فقط یک توقع می توان از ملت داشت و آن اعتماد و همبستگی است و این مهم نیز در گرو عملکرد مسوولانه و شفاف ارکان تصمیم گیری محقق می شود.

وی در پاسخ به این پرسش که هراس و اضطرابی که کرونا برای مردم بوجود آورده را چگونه می توان رفع و با آن مقابله کرد،افزود: شفاف سازی، دادن اطلاعات درست و موثق مهمترین گام در مواجهه با اضطراب و هراس است چرا که در این مواقع اغلب بازار شایعه و اخبار نادرست و غلو شده بسیار داغ است و اخباری تاثیر مستقیم بر هراس جمعی و تولید اضطراب دارد.

این جامعه شناس تصریح کرد: بنابراین اگر نهادهای اطلاع رسان و مسوولان یا یک خرد جمعی عملکرد خود را به صورت شفاف در معرض عموم بگذارد، بدون شک اعتماد عمومی ایجاد می شود و با ایجاد اعتماد، اضطراب و فشار روانی جای خود را به همبستگی اجتماعی می دهد.

فاصله گذاری اجتماعی. مصطلح غلط

وی ادامه داد: پیش از هر چیز لازم است تاکید کنم که اساسا مفهوم فاصله گذاری اجتماعی یک غلط مصطلح است، به این معنی که در علم اجتماعی این مفهوم دلالت بر ایجاد فاصله بر مبنای نژاد و منزلت و تقسیم بندی های اجتماعی و طبقاتی در جامعه دارد ،در حالی که آنچه از فاصله گذاری اجتماعی در اذهان عمومی و متولیان بهداشت و درمان مدنظر قرار گرفته است، فاصله فیزیکی و نه اجتماعی است.

 نگاه جامعه شناسان به جامعه پسا کرونا چگونه است؟

وی در پاسخ این سوال گفت: پیش بینی های زیادی در حوزه های اجتماعی، اقتصادی،خانوادگی و فرهنگی در رابطه با دوران پساکرونا شده است و از دو منظر اقتصاد و روابط زوجین می توان به این مساله نگاه کرد. بنابراین تاثیر مضاعف بیکاری و به تبع آن فقر در زندگی فرودستان و اقشار متوسط موضوع مهمی است که باید هرچه زودتر برایش چاره اندیشی کرد و از سوی دیگر افزایش آمار اختلافات و خشونت های خانوادگی در دوران خانه نشینی است و نباید غافل بود که مشکلات اقتصادی و مشکلات خانوادگی بر یکدیگر تاثیر مضاعف دارند.

وی تصریح کرد: بنابراین اگر به این دو مقوله توجه کارشناسی نشود باید اذعان کرد که جامعه پساکرونا، جامعه ای متزلزل به لحاظ اقتصادی و روابط خانوادگی به طور خاص روابط زوجین است.

پیشنهاد سازنده چیست؟!

به قول خانم نوروزی مشاور خانواده همگی باید تلاش کنیم حس دوست داشتن را نسبت به هم داشته باشیم و نشاط و شادی را داشته باشیم. به امید اینکه این بیماری درمانی داشته باشد و مردم بتوانند از این قرنطینه و وضعیت نجات پیدا کنند.

سخن آخر

کرونا روزی تمام می شود، با تمام مشکلات  چه دیر یا زود، سخت یا آسان ، به هر حال روزی در این زمین زندگی خواهیم کرد که اثری از  کووید ۱۹ نباشد اما مشکلات خانوادگی، وسواس روحی و مشکلات اجتماعی آن می تواند تا ابد روی جسم و روح انسان باقی بماند و در این وضعیت، نیاز است تا با بالا بردن سطح تاب آوری اجتماعی تلاش کنیم تا روزهای قرنطینه را با تنش و چالش کمتری به انتها برسانیم.

یادمان باشد

دست من و تو می تونه باهم قصری بسازه با رنگ شبنم

شکوفه ای که غمگین و سرده گل ارکیده ست نمیره کم کم

بیا نذاریم گل ارکیده،گلی که چهرش پاک و سپیده

که توی پاییز شاخه ای بیده،بهار رو ندیده بمیره کم کم

پایان مطلب.

ترانه گل ارکیده:

ایلیا منفرد

گل ارکیده

شاخه ای تکیده، گل ارکیده

با چشمای خسته،لبهای بسته

غم توی چشماش آروم نشسته،

شکوفه شادیش از هم گسسته

اه

آشنای درده،خورشیدش سرده

تو قلب سردش غم لونه کرده

مهتاب عمرش در پشته پرده

تنها وصالش پائیز سرده

آه

دستای ظریفش تو دست مادر

پیکر نحیفش چون گل پرپر،از محنت و درد آروم نداره

سایه سیاهی رو بخت شومش

ارکیده تنهاست،زیر هجومش طوفان درد پایون نداره

دست من و تو میتونه باهم قصری بسازه با رنگ شبنم

شکوفه ای که غمگین و سرده گل ارکیده ست نمیره کم کم

بیا نذاریم گل ارکیده،گلی که چهرش پاک و سپیده

که توی پاییز شاخه ای بیده،بهار رو ندیده بمیره کم کم

دستای ظریفش تو دست مادر

پیکر نحیفش چون گل پرپر،از محنت و درد آروم نداره

سایه سیاهی رو بخت شومش ارکیده تنهاست،

زیر هجومش طوفان درد پایون نداره

 

نویسنده : 
تاریخ انتشار : شهریور ۱۵, ۱۳۹۹

دیدگاههای کاربران

دیدگاهتان را بنویسید...

  1. Avatar

    سپاس فراوان از مطالب زیبا و پرمحتوی

تاراز