کلکسیون طراحی قالب وردپرس

دستاوردهای هشت سال دفاع مقدس

بسیجی، عاشق بی باک و بی پروا است و عشق ارمغانی آسمانی است که تنها به دام حقیقت پرستان می افتد. آنان که وسعت بی انتهای هویت خویش را به جلوه های گذرا و بی ارزش پدیده ها نمی فروشند. آنان که خویشتن را کوچک و کم نمی بینند و بسیجیان، این فرزندان دردمند خمینی;، رندان درویش دل سوخته، قلندران پاکباز طریقت راستی و درستی، چنین بودند و چنین کردند. من در وصف آنان چه بگویم که امام ما فرمودند: «بسیج قلب من است »

شمیم بیداری حاصل از این نوشتار را تقدیم می کنم به دو وجود پاک و بی نظیر، دو گنجینه ی عشق و معرفت،دو عاشق همه بیدار و دو بسیجی خالص و بی ادعا جناب آقای مهدی رودباری و سرکار خانم صغری محمدپور.

*****

دستاوردهای هشت سال دفاع مقدس

تجاوز سراسری رژیم بعث عراق از زمین،هوا و دریا به خاک مقدس جمهوری اسلامی ایران در ۳۱ شهریور ماه سال ۱۳۵۹ حادثه ی مهمی ست که بررسی ابعاد آن برای نسل حاضر و آینده ی تاریخ بسی حائز اهمیت است. این مقاله قصد دارد از روزنه ی دستاوردهای دفاع مقدس، صرفا نگاه مختصری بر این مقوله داشته باشد. گرچه در همین دستاوردهای دفاع مقدس، موارد بسیاری برای گفتن هست، ولی ما در این نوشتار سعی کردیم به اهم آن ها بپردازیم تا از حوصله ی مطالعه خارج نشود. و اما شرح و تفصیل این مقال: 

۱_ اعتماد به نفس و خودباوری

از برکات مهم دفاع مقدس، تقویت اعتماد به نفس و خودباوری بود. در کوران دفاع مقدس به این نتیجه رسیدیم که باید خود را باور کنیم و با تکیه بر توانمندی های خود کشور را اداره کنیم. تاثیر این خودباوری، بعد از جنگ در عرصه های مختلف اقتصادی،اجتماعی و فناوری های نوین دفاعی، نمود فزاینده ای داشت. در دفاع مقدس به این نتیجه رسیدیم که باید روی پای خود بأیستیم و بر این خود باوری دست یافتیم که، می توان سالیان سال علیه تمامی قدرت ها و ابر قدرت ها مبارزه کرد، همچنان که حضرت امام خمینی(ره) فرمودند:« ما در این جنگ، اُبهت دو قدرت شرق و غرب را شکستیم»

شکستن اُبهت دو قدرت شرق و غرب، نه فقط در صحنه های نبرد و جنگ، بلکه در تمامی صحنه ها به دست آمد. با خودباوری و اعتماد به نفس ایجاد شده در مردم، به پیشرفت ها و ابتکاراتی دست زدیم که تحسین دوست و دشمن را برانگیخت. در تحریم اقتصادی، صبورانه با روحیه ی قناعت و صرفه جویی مقاومت کردیم و اقدام به ساخت وسایل و قطعات مختلف نموده، تا مرز خود کفایی در کالاها و محصولات اساسی پیش رفتیم و در یک جمله، ملت ما ثابت کرد که، اگر بخواهیم، می توانیم و این ها همه از برکات جنگ تحمیلی و تحریم های مختلف بود که به قول امام (ره):«این جنگ و تحریم اقتصادی و اخراج کارشناسان خارجی، تحفه ای الهی بود که ما از آن غافل بودیم» و این وصیت رهبر خودباور جامعه است که:

« انتظار نداشته باشید که از خارج کسی به شما در رسیدن به هدف، که [همان]اسلام و پیاده کردن احکام اسلام است، کمک کند. خود باید به این امر حیاتی که آزادی و استقلال را تحقق می بخشد، قیام کنید.»(مجموعه مقالات کنگره ی سرداران شهید استان اصفهان، لشکر ۱۴ امام حسین(ع)، سال۱۳۷۵).

۲ـ شکوفایی استعداد و خلاقیت

از جمله تحولاتی که در جنگ طولانی هشت ساله رخ داد، بروز خلاقیت ها، نوآوری ها و اعمال بدیعی بود که در ابعاد مختلف صورت گرفت. از ابتکار عمل های داهیانه ی رهبر فقید انقلاب اسلامی در مسایل و تصمیمات استراتزیکی جنگ گرفته تا ابتکارات و نو آوری های نیروهای بی ادعا و خالص بسیجی.

تا جایی که حتی نفوذ لیبرال ها و سنگ اندازی مدام آن ها هم بی اثر ماند. در مورد حرکت هوشیارانه ی شرکت نیروهای مردمی در جنگ، به یاد داریم که این امر با مخالفت لیبرال ها و جناح بنی صدر معزول روبه رو گردید. آن ها معتقد بودند که جنگ را تنها باید به ارتش واگذار کرد، ولی حضرت امام خمینی(ره) به دلیل آگاهی عمیقی که از اهداف بنیادی دشمن، مبنی بر براندازی نظام و انقلاب داشتند، راه و چاره و رفع توطئه را در این می دیدند که ملت همانند قیام پیروزمندانه در مقابل  رژیم ستم شاهی، در جنگ نیز یکپارچه به مقابله بر می خیزند و این استراتژی، البته تأثیری عمیق و شگرف بر روند پیروزی های جبهه ی حق گذاشت و بدین ترتیب راه بروز خلاقیت ها و ابتکارات از سوی نهادهای رسمی و غیر رسمی مربوط در جنگ هموار گردید. خلاقیت های بی شمار در زمینه ی تدارک تجهیزات جنگی و لجستیکی ـ مانند ایجاد پل های خیبر و اروند رودـ نقش ویژه ای در پیروزی عملیات ها ایفا نمود.

۳ـ رشد باورهای دینی

رشد باورهای دینی در دوران دفاع مقدس، بسیار چشمگیر بود. همه چیز ما در جبهه و پشت جبهه، رنگ و صبغه ی الهی به خود گرفته بود. حتی بی تفاوت ها ی جامعه در این فضای معنوی به خود آمده، تحول عمیق درونی در آن ها ایجاد شد.

۴ـ تولد تفکر بسیجی

تفکر بسیجی که ایدئولوژی دفاع مقدس بود در مدرسه ی عشق امام راحل(ره) عینیت یافت و تربیت یافتگان این مدرسه، زیباترین حماسه ها را در تاریخ رقم زدند. و امروز قداست و طهارت بسیج، مرهون ایثار و شهادت طلبی های بسیجیان دوران دفاع مقدس است. که هرگز نباید مورد مصرف سیاسی و صنفی قرار گیرد.

بعد از تسخیر لانه ی جاسوسی آمریکا توسط دانشجویان پیرو خط امام، امام خمینی ره در یک سخنرانی خطاب به اعضای ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی فرمودند که باید ارتش بیست میلیونی تشکیل شود. امام خمینی(ره) با اشاره به این مطلب که « مملکت اسلامی همه اش باید نظامی باشد» و این که « اگر کشوری بیست میلیون جوان دارد باید بیست میلیون تفنگدار داشته باشد»، توجه فرماندهان سپاه را به این امر مهم معطوف داشتند. به دنبال فرمان امام ره در طی مدت کوتاهی، حدود یک میلیون و دویست هزار نفر در سراسر کشور در واحدهای سپاه ثبت نام کردند که بعدها به چندین میلیون نفر رسید… در مورد نقش نیروهای مردمی، می توان گفت حضور آن ها در نیروهای منظم و نامنظم، به تقویت روحی و رزمی سپاهیان اسلام منجر شد. و حضور آنها علاوه بر این در مسائلی چون: تغذیه و تدارک جبهه، سنگر سازی انفرادی و اجتماعی، ساختن پل، رساندن مهمات، گشت زنی و… نقش سازنده ای داشت. بعدها با وجود آمدن نهادهایی چون ستاد بسیج اقتصادی، بنیاد امور جنگ زدگان، ستاد تداوم امداد به مناطق جنگی، ستاد جنگ های نامنظم و غیره نقش پر رنگ تری را ایقا نمود.( مجله پیام انقلاب، شماره ۱۴۸)

۵ـ رشد فضایل اخلاقی و معنوی

از برکات جنگ رشد فضایل اخلاقی و معنوی در افراد و تقویت ارزش های اجتماعی بود. در آن فضای معنوی خیلی ها به تزکیه نفس پرداختند و دل شان به نور حق مصفا گردید به طوریکه به فرموده ی امام راحل (ره) آنها ره صدساله را یک شبه پیمودند؛ بدان گونه که پیر میکده ی عشق شهید محمد حسین فهمیده نوجوان سیزده ساله را رهبر خویش می خواند و در نماز عشق خود به او اقتدا می کند. این بعد از جنگ، یکی از زیباترین ابعاد جنگ است. که آشنایی با آن مستلزم عبور از سطح ملموس جنگ و نقب به بطن و حقیقت جنگ است.

۶ـ تحول در صنایع دفاعی کشور

یکی از مهم ترین برکات جنگ این بود که جوانان متعهد، با خلاقیت و ابتکار و با توجه به نیازهای شدید دست به فعالیت های وسیعی جهت رفع نیازهای روزمره ی جامعه خصوصا جنگ تحمیلی بزنند. و درست همین ابتکارات و نو آوری ها بود که باعث شد شعار زیبای نیاز ایرانی باید به دست ایرانی برطرف گردد از حالت آرمانی به واقعیت تبدیل شود و اولین جرقه های امید در دل جوانان این مرز و بوم که «می توان به خود متکی بود و کشوری مستقل داشت» درخشیدن بگیرد. اگر به روابط تسلیحاتی کشور های جهان سوم خصوصا کشورهای عربی حوزه خلیج فارس نگاه کنیم به وضوح صحت این مطلب را در میابیم. تمام این کشورها با خرید تسلیحات، مجبور شده اند چندین پایگاه نظامی خود را به کشورهای فروشنده ی تسلیحات واگذار نمایند.

۷ـ تزکیه نظام اداری کشور

یکی از برکات جنگ، تزکیه ی و پالایش نیروهای ضد انقلاب، به ویژه ستون پنجم، از نظام اداری کشور بود.

بدین طریق که چون جنگ خارجی و اقدامات ستون پنجم داخلی هم زمان با هم پیش می رفت، عوامل وابسته به دشمن خارجی، خواه ناخواه به اقداماتی دست زدند که اگر چه باعث خسارت هایی شد اما موجبات افشای آن ها و تصفیه ی ادارات را فراهم کردو

اگر به اقدامات لیبرالیسم وابسته در معوق گذاشتن استخدام نیروهای انقلابی از یک سو، و تعطیلی ادارات به بهانه ی پاک سازی از  سوی دیگر توجه کنیم، می توانیم بفهمیم که دشمن در حمله ی نظامی خارجی، تا چه میزان روی اقدامات ستون پنجم خود حساب باز کرده می کرد. بروز جنگ هواداران راستین انقلاب را روی این نکته بیش تر حساس نمود و به رغم مقاومت لیبرال های وابسته انقلاب را از گزند ستون پنجم حفظ کرد( پیام انقلاب . شماره ی ۷۱)

۸ـ  حضور داوطلبانه ی مردم در جبهه ها

رژیم عراق سعی داشت سه روزه به اهداف نظامی خود برسد. صدام قول داده بود سه روزپس از شروع حمله در اهواز سخنرانی کند. شواهد چند روز اول جنگ نیز حاکی از احتمال وقوع این پیش بینی بود. اما اول از همه مردم دلاور خوزستان و دیگر استان های مرزی مانع از تحقق این امر شدند. مردم خوزستان که صدام ماه ها تبلیغ کرده بود تا به خیال خام خود آن ها را علیه جمهوری اسلامی بشوراند، دلیرانه ایستادند و جنگیدند. سپس نیروهای مردمی از سراسر کشور به فرمان امام (ره) در جبهه ها حضور یافتند و مانع تجاوز و توسعه طلبی سران حزب بعث شدند. عملیات های طریق القدس، فتح المبین، بیت المقدس، رمضان و… نبردهایی بودند که در آن مردمی بودن جنگ آشکار شد. در همین راستا فارغ از آمار و ارقام، انگیزه های حضور گسترده ی مردم در جبهه عبارت است از:

الف: احساس تکلیف برای دفاع

مردم ما و رزمندگان، شرکت در جنگ را یک تکلیف شرعی، ملی و انقلابی می دانستند و با امام و رهبرشان همصدا بودند که: ما هدف مان این است که به تکلیف مان عمل کنیم. تکلیف ما این است که از اسلام و ثغور آن صیانت کنیم. اگر کشته شویم یا بکشیم، تکلیف را عمل کرده ایم.. و این انگیزه قوی مذهبی نیرویی بود که مردم را به عرصه ی جنگ با دشمنان می کشاند.

ب: دفاع از موجودیت اسلام و انقلاب اسلامی و حفظ تمامیت ارضی کشور

تا به حال هر جنگی که در کشور ما در گرفته منجر به تجزیه ی بخشی از خاک کشورمان شده اما این بار در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران مردم ما با بینش بالای تاریخی خود، جلوی تجزیه ایران را گرفتند و تمامیت ارضی آن را حفظ کردند.(کار و کارگر.۲۶/۷/۱۳۷۵)

۹ـ سنجش ظرفیت دفاعی مردم

در هر فرهنگی ذهنیت خاصی در مردم برای دفاع از میهن وجود دارد. بیش تر کشورها با برانگیختن احساسات ناسیونالیستی سعی در بسیج نیروها برای دفاع از کشور دارند. تلاش برای موجودیت و زنده بودن و مفاهیمی چون مقابله با اهریمن و ظلمت نیز از دیگر راه های مقابله با تجاوز دشمن است. اما در جنگ تحمیلی فرهنگ های خاصی از دفاع مقدس به وجود آمد که برگرفته از ارزش های اسلامی بود. ارزش هایی چون جهاد، شهادت طلبی، پیاده کردن حاکمیت الهی و نفی سلطه ی کافران بر امور مسلمین، ولایت پذیری و ظلم ستیزی از عناصر سازنده ی این فرهنگ بود. فرهنگی که با توجه به فرموده ی پیامبر اکرم(ص): حب الوطن من الایمان، تبلور خاصی یافت و حماسه ای بی نظیر آفرید. حماسه ای که با وجود پشتیبانی قدرت های جهانی از نیروهای بعثی، ۲۸۰۰ روز دفاع غرور آفرین را پشت سر گذاشت و با سربلندی و پیروزی تجربه ی موفقی را در کارنامه ی کشور به ثبت رساند.

 

۱۰ـ نیروهای مردمی عشایری

عشایر یکی از مهم ترین بخش های مردمی در جبهه های جنگ علیه باطل بود. بسیج عشایری طوایف ایران در صحنه های جنگ،با تمام قدرت ادامه داشت. تک تیراندازان هفتاد ساله ی عشایری در جنوب و غرب کشور که در پشت سنگرهای داغ دشت و کوه نشسته بودند بی آن که حتی یک تیرشان به خطا رود، خالی سرخ بر پیشانی مزدوران بعثی می نشاندند. روحیه ی آزادی خواهی، آزادگی و استکبار ستیزی و ایثار در راه خدا عشایر،همیشه نقشه های شوم استعمارگران را نقش بر آب کرده است از این رو عشایر به عنوان یک رکن قوی در حفاظت از مرزهای کشور همواره باید مورد توجه باشند. از همین روی امام خمینی رحمه الله علیه در مورد عشایر فرمودند: «عشایر ذخایر انقلابند»

۱۱ـ تجارب سیاسی

یکی از برکات دفاع مقدس، کسب تجارب سیاسی در حوزه های داخلی و خارجی است. در جریان جنگ ما عمیقا دریافتیم در دنیا تنها هستیم. از جمله تجارب سیاسی ما، ضرورت سازماندهی و تشکیلات، ضرورت فعال شدن سیاست خارجی و مبارزه ی فعال با ضد انقلاب داخلی توأم با نبرد گسترده علیه تجاوز خارجی بود.

۱۲ـ تجارب اقتصادی

یکی از برکات دفاع مقدس، شناخت و معنویت گرایی در بخش مایحتاج عمومی بود. مدیریت انقلاب اسلامی با تکیه بر معنویت انقلاب، می توانست زمینه ی مساعدی برای حرکت های بنیادی در ابعاد مختلف مورد نیاز خود به دست آورد. برای مثال یکی از سنت های مردم ایران به دلیل تهاجمات مکرر بیگانگان و ایجاد قحطی در مراحل خاص تاریخی، سنت ذخیره سازی بود. این سنت در شرایط جنگی می توانست ضربه ای کاری به اقتصاد کشور وارد کند چراکه با هجوم مردم و خرید گسترده ی کالاها ی ضروری و مورد نیاز، قحطی مصنوعی رخ می داد. اما معنویت گرایی مردم به عنوان یکی از اساسی ترین ویژگی های انقلاب ما، مانع از ضربه پذیری اقتصاد، خصوصا در زمان جنگ بود. هم چنین در همین راستا می توان به موارد ذیل اشاره کرد:

ـ توزیع عادلانه ی کالا.

ـ توزیع عادلانه ی کالاهای ضروری و مورد نیاز مردم از جمله: بنزین، قندوشکر،برنج،روغن و…

ـ ذخیره ی مواد اولیه و ضروری زندگی عامه ی مردم توسط بخش های مسئول

ـ خارج کردن بودجه کشور از تکیه گاه نفتی

ـ اعمال سیاست صرفه جویی در تمام زمینه ها

ـ جلوگیری از ورود کالاهای غیر ضروری و مصرفی و لوکس و کنترل ذخیره های ارزی کشور توسعه ی منابع دولت از طریق مالیات، تولیدات و صادرات.

۱۳ـ تجارب نظامی

تجاوز رژیم بعث عراق به مرزهای جمهوری اسلامی، با انگیزه ی نابودی انقلاب اسلامی در منطقه ی حساس خاورمیانه زمینه ی مساعدی برای انسجام و آبدیده شدن نیروهای نظامی ما فراهم کرد. اولین تجربه ی ما در این درگیری گسترده ی نظامی، لزوم هماهنگی بین کلیه ی قوای نظامی بود. در همین راستا می توان مختصرا به موارد ذیل اشاره نمود:

ـ تکیه بر قدرت ایمان در نبرد با صدام بود. اساسا در پیروزی عملیات نظامی، عامل انسانی در میان سایر عواملی چون قدرت آتش و قدرت تحرک واحدهای عملیاتی نقش محوری داشت.

ـ آموزش در حین عملیات

ـ جذب نیرو در جریان نبرد

ـ تکوین مهندسی رزمی در جریان نبرد

ـ شناسایی کادرهای مردمی و ارتقاء آنها و کادر سازی حین عملیات پی در پی

 

۱۴ـ تجارب فرهنگی

مهم ترین تجارب فرهنگی در دوران دفاع مقدس، مهار فرهنگ سرمایه داری و رفاه طلبی و ترویج  فرهنگ زهد و ساده زیستی بود؛ چراکه بستر فرهنگی مبارزه با دشمن بر اساس تعالیم اسلام، زهد و قناعت و ساده زیستی است. امام راحل هم بشدت مواظب نفوذ سرمایه داری در بدنه ی نظام و دفاع مقدس بودند، که درتعبیری زیبا فرمودند:« آنان که رفاه طلبی با مبارزه را قابل جمع می دانند، آب در هاون می کوبند و با الفبای مبارزه بیگانه اند.»( صحیفه ی نور، ج۲۱، ص۹۴٫)

افسوس که پس از دفاع مقدس،این فرهنگ زیبا که می توانست بستر پیشرفت و سازندگی کشور هم باشد، مورد آماج دنیا خواهی سرمایه داران و مدیران رفاه طلب قرار گرفت..

۱۵ـ تحکیم وحدت ملی

از برکات مهم دفاع مقدس، تحکیم وحدت ملی بین آحاد ملت، به ویژه گروه ها و احزاب سیاسی کشور بود؛ به طوری که همگان منافع حزبی و صنفی خود را در خدمت مصالح نظام و امنیت کشور قرار داده بودند.

 

۱۶ـ رسوایی لیبرال ها و منافقین

یکی از خطرهایی که به طور جدی، انقلاب اسلامی را تهدید می کرد، افتادن انقلاب به دام لیبرال ها بود؛ چنان که امام خمینی(ره) می فرمایند:

« من امروز بعد از ده سال از پیروزی انقلاب اسلامی، همچون گذشته اعتراف می کنم که بعضی تصمیمات اول انقلاب، در سپردن پست ها  و امور مهم کشور به گروهی که عقیده ی خالص و واقعی به اسلام ناب محمدی نداشته اند، اشتباهی بوده است که که تلخی آن به راحتی از بین نمی رود… و الان هم سخت معتقدم که آنان به چیزی کم تر از انحراف انقلاب از تمامی اصولش و حرکت به سوی آمریکای جهان خوار، قناعت نمی کنند… و ماهنوز چوب اعتمادهای فراوان خود را به گروه ها و لیبرال ها می خوریم.»

از دیگر برکات جنگ، بر ملا شدن جهره ی واقعی منافقین بود؛ به طوری که با کنار کشیدن گروه های سیاسی عمدتا چپ گرا از صحنه های نبرد، آن هم با دلایل و توجیهات بی اساس، مردم پی به ماهیت منحرف این گروه ها بردند..

۱۷ـ آزمون روشنفکری

روشنفکری در ایران هرگز اصیل و ریشه دار نبوده است. جریان روشنفکری در ایران همزاد غربزدگی بوده است؛ چرا که در بستر اندیشه و تفکر غرب تولد یافت. روشنفکری در ایران بیش از آن که جریانی اصیل و ریشه دار باشد، جریان مقلد به شمار می رود. روشنفکر؛ تقلید کورکورانه، مردم گریزی و سنت ستیزی را ویژگی ذاتی روشنفکری می داند. دردها، دغدغه ها و آرزوهای روشنفکر نیز از جنسی دیگر است. روشنفکر غربی از واقعیات به دور بوده و با توهمات خویش مأنوس می باشد. او هرگز در میان توده ی مردم راه پیدا نکردو توده ی مردم نیز هرگز از روشنفکر بیمار پیروی ننمودند… جنگ تجلیگاه ارزش های انقلاب بود و از همین رو به خوبی ثابت نمود که دردهای روشنفکر در انقلاب، دردهای دیگری بود و راه روشنفکر از همان ابتدا جدا بود. روشنفکر بیمار، روش خود را بر دشمنی با دین، سنت ها و اعتقادات مردم بنا نموده است.

۱۸ـ تأثیر در نگرش علمی و پژوهشی دانشگاه ها

تحول در حوزه ی صنایع دفاعی، این باور را در مراکز دانشگاهی و علمی ـ پژوهشی کشور به وجود آورد که خواستن، توانستن است. هم چنین مقابله با اتکا به بیگانه در امر فناوری های جدید و درک فرایند رشد فناوری توسط متخصصان و نخبگان داخلی، استقلال علمی در دانشگاه ها را رقم زد، و همگان می دانند که این استقلال مرهون فرهنگ خودباوری بود که در اندیشه ی رزمندگان ما در دوران دفاع مقدس تجلی کرد.

از انصاف به دور است اگر دستیابی به سلول های بنیادی و دانش هسته ای توسط پوهشگران و اندیشمندان ایرانی را متأثر از فرهنگ خودباوری و خلاقیت دوران دفاع مقدس ندانیم؛ چنان که بارها و بارها رهبر معظم انقلاب به این حقیقت اشاره فرموده اند.

۱۹ـ آزمون کارمدی نظام جمهوری اسلامی

جنگ به عنوان پدیده ای فراگیر، خود را در ابعاد وسیع سیاسی، فرهنگی و اجتماعی بر جامعه تحمیل نمود و زمینه ی آزمونی سخت برای کارآمدی نظام نو پای جمهوری اسلامی فراهم آورد. به چالش کشاندن نظام جمهوری اسلامی از آغاز پیروزی انقلاب، همواره هدف قدرت های استکباری بود؛ چراکه انقلاب در ایران و گسترش آن در منطقه، منافع آنان را به خطر افکنده بود و آنان در پیگیری این هدف شوم، به تأثیر مخرب جنگ امید زیادی داشتند. جنگ در حالی شروع شد که مشکلات اقتصادی و محرومیت ها، نزاع سیاسی، کارشکنی گروهک ها، ترور و خرابکاری، کمبود نیروی انقلابی متخصص و تحریک قومیت ها، نظام را رنج می داد و انقلاب را تهدید می کرد.

 اما با کمک همان عواملی که در پیروزی انقلاب نقش داشتند، تثبیت نظام تداوم یافت. عواملی چون:«اسلام. مردم. رهبری امام (ره)».

ایمان مردم: ایمان مردم بار دیگر به به منزله ی «سیمان اجتماعی»، فراتر از روحیه ی تفرقه انگیز برخاسته از تفاوت های زبانی، نژادی و مذهبی؛ مردم را به یکدیگر پیوند داد و از آنان جمعیتی واحد ساخت.

اسلام: آنچه ایران را نجات داد نه «ایران» و نه «زبان»، بلکه «اسلام» بود. و این نکته در طول دوران مقدس بروز و ظهور کامل یافت.

رهبری امام خمینی(ره): در مورد نقش رهبری در روند تحولات و اداره ی جنگ، ضروری است ازیک سو ویژگی های شخصی حضرت امام ره مورد توجه قرار گیرد و از سوی دیگر، شخصیت حقوقی ولی فقیه و نقش موثر آن در رفع مشکلات در نظر گرفته شود. از جهت شخصیتی، حضرت امام(ره) دارای ویژگی های منحصر به فرد و بی نظیری بودند. جدا از جنبه ی علمی، شجاعت و بی باکی، توان بالا در ایجاد وحدت و همدلی بین نیروها و مردم سالاری دینی و سربلندی، این الگوی نوین را در اداره ی جامعه به اثبات رساند. بی تردید، مطالعه و بررسی نحوه ی اداره و رفع معضلات جامعه در آن دوران، می تواند الهام بخش مدیران و کار گزاران نظام جمهوری اسلامی باشد.(ابرار،۱۳۷۹/۷/۳)

۲۰ـ تأثیر در حوزه ی هنر و ادبیات

آموزه های حماسی، به ویژه اخلاق و سیره ی رزمندگان، تأثیری مستقیم در حوزه ی هنر و ادبیات کشور داشته است و به جرأت می توان گفت که ادبیات حماسی ـ عرفانی در این دوره تولدی دوباره یافت، و حتی فضای ذهنی هنرمندان و فیلم نامه نویسان را تحت تأثیر و تصرف خود درآورد. اگر چه هنر کلاسیک و آدامیک در هماهنگی خود با ادبیات دفاع مقدس بسیار کند حرکت می کرد، اما هنرمندانی که فارغ از معیارهای کلاسیک به خلق سوژه های ادبی و هنری دست زدند بسیار خوش درخشیدند.

ادبیات مقاومت، شاخه ای از فرهنگ و هنر جنگ است… هم چنین سینمای جنگ، تکمیل کننده ی ادبیات جنگ در کشورمان شد، که به سینما و هنر دفاع مقدس شهرت یافت. در سینما و موسیقی دوران جنگ، از ارزش هایی که جنگ مدافع آنها بود، دفاع و پشتیبانی می شد؛ ارزش هایی که درون مایه ی جنگ را تشکیل می دادند. در سال های جنگ تحمیلی(۱۳۶۰ـ۱۳۶۷) نزدیک به ۵۰فیلم سینمایی بلند با مفهوم دفاع مقدس ساخته شد.(اطلاعات،۱۳۷۷/۷/۴)

۲۱ـ تکامل سازمان ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی

شکی نیست که امروزه مسلمانان در شرایطی زندگی می کنند که قدرت های بزرگ از طریق اعمال تجاوز کارانه و سلطه گری برآن ها حکومت می نمایند. آن ها سعی دارند با ترویج زندگانی مادی و حیوانی در جوامع وابسته، مردم را تخدیر کرده، به هر نحو ممکن منافع نامشروع خود را تأمین نمایند. از این رو جامعه ی اسلامی که نمی بایست به کسی ظلم کند و یا زیر بار ظلم کسی برود می باید قدرت کافی برای دفاع از خود داشته باشد؛ چنانچه قرآن کریم می فرماید:« وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَمِنْ رِبَاطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَعَدُوَّكُمْ » این آیه در واقع فلسفه وجودی نیروهای نظامی را به صورتی کلی و زیبا بیان می کند. در حالی که «عَدُوَّ اللَّهِ وَعَدُوَّكُمْ» وجود دارد، نیروهای نظامی اسلام باید در نهایت قدرت و کفایت آماده ی مقابله و نبرد مقدس خود باشند. [پس از پیروزی انقلاب اسلامی علاوه بر تحولات معنوی در همه ابعاد]،در ارتش نیز عامل جدیدی چهره نشان داد و آن عنصر عقیده و مکتب بود. که هم در داخل اقشار ارتش و هم در نیروهای مومن و مخلص و جوان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی دیده می شد. سپاه پاسداران که نهادی جوشیده از متن انقلاب و از نیازها و ضرورت های آن بود، در ابتدا تجربیات لازم رزمی را نداشت. البته ارتش هم که دارای تجربیات کلاسیک بود، در عمل توان کافی برای مقابله با رژیم بعث عراق را نداشت. با شروع جنگ تحمیلی بود که سپاه و ارتش توانستند در جبهه مراحل تکاملی خود را طی کنند، و بدون هیچ گونه تردیدی، همکاری سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و ارتش نقش بسیار والایی در تحصیل پیروزمندی های رزمندگان داشت. این رزمندگان توانستند با پایمردی و ایثار خون و جان خود، کلیه ی جبهه ها را از حالت انفعالی و تدافعی اولیه خارج ساخته  ابتکار عمل را در دست گیرند.(پیام انقلاب، شماره ی ۱۴۸)

۲۲ـ خلق زیبایی ها

اگر چه جنگ، ظاهری زشت و هراسناک دارد، اما کیمیاگرانی در هشت سال دفاع مقدس پیدا شدند که صحنه هایی زیبا آفریدند و همانند سفیر کربلا که در پاسخ عبیدالله بن زیاد فرمود:«ما رأیت الا جمیلا»، از مرگ و خون، زیبایی خلق نموده و میدان مرگ را به همایش دعا و نیایش با پروردگار تبدیل نمودند و اسرار قرآن و ادعیه ی معصومین علیهم السلام را بر دل های پاک و مستعد حقیقت گشودند.

تا پیش از دفاع مقدس، هر دو اردوگاه امپریالیسم و کمونیسم برای مردم دنیا جا انداخته بودند که «دین، افیون توده هاست»، اما از زیبایی های جنگ تحمیلی آن بود که که قدرت «دین» را در تقویت عزم عمومی برای دفاع از وطن به رخ جهانیان کشید و دنیا فهمید که با الله اکبر و یا زهرا(س) یا حسین(ع) می توان معجزه کرد.

در آغاز جنگ یک روزنامه ی چاپ پاریس به طعنه نوشت:«ایرانی ها، معتقد به معجزه هستند؛ مگر معجزه ای سراغ ایرانیان بیاید و آنان را از این مهلکه نجات دهد». همچنین روزنامه ی دیگری در اروپا نوشت: « همچنان که خورشید در حرکت است، نیروهای عراقی نیز در حرکتند و هیچ چیز مانع حرکت آنها نمی شود.»

در این سوی مرز نیز بسیاری از کسانی که این روزها طلبکارانه به میدان آمده اند و می خواهند ارزش های دفاع مقدس را به موزه بسپارند، همان آیه های یأس را تکرار می کردند، اما همه دیدند که واقعا دین معجزه کرد و ایرانی سلحشور را چنان برانگیخت که باعث حیرت جهانیان گردید.نمودار شدن دین به عنوان عامل اصلی حفظ عزت و اقتدار ملی، از دیگر زیبایی های جنگ شد…

در کل صورت جنگ هشت ساله و دفاع مقدس ما بر خلاف همه ی جنگ های دنیا، نه به رنگ سیاه و ویرانی، بلکه به رنگ های زیبای حقیقت،انسان دوستی،صداقت،ایثار،عشق،وفا،شجاعت و در یک کلام«رنگ خدا» است.(قدس،۱۳۷۹/۷/۷)

۲۳ـ تکرار عاشورا و تجلی شهادت

به تعبیر امام راحل(ره)، جنگ ما تکرار عاشورا بود. «شهادت » در کنار تأثیر عظیم فرهنگی، معنوی، سیاسی و… دارای اثرات ارزشمند اجتماعی نیز می باشد.جامعه ی بشری برای مبارزه با شیاطین و قرار گرفتن در صراط مستقیم، باید با ضد ارزش ها،ناهنجاری ها،ظالمان و ستمگران به جهاد برخیزدواین میسر نیست مگربا داشتن روحیه ی شهادت طلبی.

شهید مرتضی مطهری می نویسد:

«شهید، منطق ویژه ای دارد. منطق شهید را با منطق افراد معمولی نمی شود سنجید… منطقی است آمیخته با منطق عشق از یک طرف، و منطق اصلاح و مصلح از طرف دیگر؛یعنی دو منطق را اگر با یکدیگر ترکیب کنید،منطق مصلحی سوخته برای اجتماع خودش،و منطق عارفی عاشق لقای پروردگار خودش..آری؛ منطق شهید، منطق دیگری است.»

امام راحل(ره)، عظیم ترین دستاورد دفاع مقدس را تحول روحی و معنوی در جامعه می دانستند.حق طلبی،ایثار و فداکاری، قناعت و ساده زیستی، انفاق و بلاخره شهادت طلبی، از جمله ارزش هایی بود که می توان از آن به عنوان میراث انقلاب اسلامی یاد کرد.

۲۴ـ سنگر سازان بی سنگر

از بالاترین نقطه ی مرزی ایران و عراق در آذربایجان غربی تا جنوبی ترین نقطه ی جبهه های جنگ، همه جا نیروهای جهاد سازندگی حضور فعال داشتند. هرجایی که رزمنده ای در حال پیش روی و نبرد بود، قسمت مهندسی جهاد در کنار او حاضر بود. قابلیت هایی که جهادگران صادق در زمینه های مختلف از خود نشان دادند،دشمن کوردل را به حیرت واداشت. سرعت عمل جهادگران در ایجاد خاکریزها و سنگر های عظیم در حملات شدید دشمن و نیز احداث جاده و پل ـ به ویژه پل بعثت ـ از افتحارات فراموش نشدنی جهاد سازندگی در دوران دفاع مقدس است.

۲۵ـ سفیران آزاده

یکی از نتایج دفاع مقدس، اثبات ایمان و پایمردی جان بر کفان ایران اسلامی است، که این موضوع را در سیاهچال های دوران اسارت به نمایش درآوردند. دلاور مردان ما زیر شکنجه های سخت و در میان مرگ و زندگی، حاضر نبودند حتی به صورت زبانی به مقدسات خود توهین کنند. این اعتقاد و ایمان زلال، که در واقع مرحله ی حق الیقین ایمان است،باعث حیرت شکنجه گران بعثی می شده است.

۲۶ـ مشارکت فعال زنان، تحکیم بنیان خانواده ها

از افتخارات دوران دفاع مقدس، حضور پر شور زنان در همه ی صحنه ها به ویژه در امر پشتیبانی و امداد رسانی به جبهه است. زنان متعهد ما نه تنها با تربیت فرزندان مبارز، نیروی انسانی مورد نیاز جبهه ها را تأمین می کردند، بلکه با مشارکت فعال در امور پشتیبانی، وظیفه ی مضاعفی را عهده دار می شدند. از همه مهم تر، همسرانی که جای پدر رادر خانواده پر نموده، سرپرستی فرزندان شهید را عهده دار می گردیدند، در واقع زینب وار پرچم شهادت و ایثار را به دوش می کشیدند و امروز هم به عنوان آیه های مجسم ایثار و پیام آوران فرهنگ حماسه و شهادت، بر ناصیه ی فرهنگ ما می درخشند.و [یکی دیگر] از برکات جنگ، تحکیم بنیان مقدس خانواده و تقویت روابط عاطفی اعضای آن بود تا جایی که حتی اگر پدر خانواده شهید می شد حضور معنوی او سبب تحکیم بنیان و تضمین امنیت خانواده می گردید.

۲۷ـ تأثیر در تحکیم روابط اجتماعی و روح برادری

از برکات دفاع مقدس، تقویت معنوی معاشرت ها و تحکیم روابط اجتماعی بود؛ به طوری که صمیمیت و برادری دربین مردم تقویت شد. بدرقه ی رزمندگان و شرکت در مراسم تشییع شهدا و [دیدار با خانواده ی شهدا از طریق هیأت های مذهبی و مساجد در همان زمان جنگ و استقبال از آزادگان] تنها نمونه ای از این تعامل مأنوسانه ست که ماحصل هشت سال دفاع مقدس بود.

۲۸ـ تأثیر در فرهنگ عمومی

از برکات دیگر دفاع مقدس، تسخیر فرهنگ عمومی کشور بود؛ به طوری که آن چه مورد توجه همگان بود، دفاع از کشور و تعقیب و تنبیه دشمن متجاوز بعثی بود. وقتی امام راحل(ره)فرمودند: «جنگ در رأس امور است»، به واقع همگان جنگ در اولویت کارها و تصمیم گیری ها قرار داده بودند، و منافع شخصی و فردی، همه فدای مصالح جنگ شده بود. فرهنگ جهاد و مبارزه، آن چنان بر افکار عمومی غالب شده بود که هرکسی ارزش و تأثیر اجتماعی و سیاسی خود را با توانایی های دفاعی اش تعریف می کرد و پیوند همه ی توفیقات و موفقیت ها با حوادث دفاع مقدس، اساس مناسبات اجتماعی و سیاسی را تشکیل می داد.

۲۹ـ شناخت دوست از دشمن و تجربه ی دفاع بازدارنده و همه جانبه

در دوران دفاع مقدس، صف مجاهدان از قاعدان جدا گردید. مدعیانی که به طمع قدرت و ثروت، انقلابی شده بودند، از ترس جان و مال خود به گوشه ای خزیدند و فرزندان خود را به کشورهای خارج فرستادند و به تعبیر امام راحل(ره)، تنها پابرهنگان و کسانی که درد فقر را چشیده بودند، تا پایان راه با ما بوده اند. هم چنین امام راحل(ره) در این باره فرمودند:«ما در جنگ، دوستان و دشمنانمان را شناخته ایم.»

[در مورد تجربه ی دفاع بازدارنده و همه جانبه هم باید اعتراف کرد] ما در جنگ از سوی دشمن غافلگیر شدیم، زیرا آمادگی برای دفاع در آغاز تجاوز سراسری دشمن وجود نداشت. بزرگ ترین درسی که از دفاع مقدس آموخته ایم،این است که همواره باید در اوج آمادگی دفاع بازدارنده باشیم. در استراتژی دفاعی ما، تهاجم جایگاهی ندارد، بلکه سیاست ما بازدارندگی است، و دراین سیاست، موازنه ی قوا شرط اصلی است، و استراتژی بازدارنده ی دفاعی در صورتی تحقق میابد که این شرط مهم لحاظ شود.

۳۰ـ احیای نقش مساجد در دفاع مقدس

مساجد و ائمه ی جماعات، از بدو ظهور اسلام در نشر فرهنگ و معارف اسلامی و استحکام حکومت اسلامی بسیار نقش آفرین بوده اند. در دوران پیروزی انقلاب اسلامی و هشت سال دفاع مقدس، شاهد تأثیر شگرف مساجد در معرفی انقلاب اسلامی و ساماندهی نیروها به ویژه بسیج مردمی در دوران دفاع مقدس و نشر و ترویج فرهنگ ایثار و شهادت بودیم که اهم آن عبارتند از:

مسجد اولین پایگاه حکومت اسلامی،مسجد محور وحدت، مسجد تنها رسانه ی مطمئن،مسجد و روحانیت،تربیت نیروهای مبارز،تشکیل بسیج مردمی، پایگاه تبلیغ انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، جمع آوری کمک های مردمی، ترویج فرهنگ ایثار و شهادت،نشر ارزش های دفاع مقدس و…

 

دستاوردهای بین المللی و منطقه ای دفاع مقدس

هشت سال دفاع مقدس، نه تنها در زمینه داخلی بلکه در زمینه بین المللی و منطقه ای، نیز دستاوردهای مهمی در بر داشته است؛ دستاوردهای مهمی که جاودانه در سینه ی تاریخ به یادگار خواهد ماند.در این جا صرف نظر از توضیح، صرفا به اختصار، به بیان اهم آن ها می پردازیم.

۱ـ تثبیت اقتدار جمهوری اسلامی

۲ـ تضمین استقلال کشور

۳ــ تولد استراتژی نوین دفاعی

۴ـ ایجاد الگوی مبارزه با قدرت های بزرگ

۵ـ اثبات مظلومیت ایران در جهان

۶ـ رشد روابط سیاسی و دیپلماسی با کشورها

۷ـ اعتقاد به نقش ایران در تأمین امنیت منطقه

۸ـ اثبات کارآمدی دین اسلام

۹ـ شکست اهداف زمان بندی شده ی اسرائیل در خاورمیانه

۱۰ـ شکست استراتژی مهار دو جانبه ی آمریکا

۱۱ـ ارزیابی عملکرد سازمان های بین المللی و منطقه ای

۱۲ـ مطرح شدن بیش تر انقلاب اسلامی در سطح جهانی

۱۳ـ شکست طرح های توسعه طلبانه ی دشمنان انقلاب اسلامی

۱۴ـ آزمون حقوق بشر

۱۵ـ بیداری جهان اسلام

پایان مطلب

نگارش: لیلا محمدپور

برگرفته از کتاب آشنایی با دفاع مقدس، دکتر اسماعیل منصوری لاریجانی. انتشارات خادم الرضا(ع).

ساختار این محتوا، صرفا توسط سایت گلبرگ مهر تدوین شده است. لذا اشتراک گذاری آن بدون نام نگارنده و سایت گلبرگ مهر، جایــز نمی باشد.

سبکبالان خرامیدند و رفتند…

با نوای حاج صادق آهنگران

شهید تو بالا رفته ای من در زمینم
برادر رو سیاهم شرمگینم

 

نویسنده : 
تاریخ انتشار : شهریور ۲۷, ۱۳۹۹

دیدگاههای کاربران

دیدگاهتان را بنویسید...

تاراز