برچسب گذاری توسط: خشوع

0

خشوع زمینۀ اصلی پیدایش عرفان اسلامی

مفهوم خشوع

در زبان فارسی، معادل که ترجمه ­ای رسا برای واژه «خشوع» باشد و کاملاً مفهوم آن را بیان کند کمتر یافت می­شود. شاید بهترین معادلی که برای این کلمه بتوانیم پیشنهاد کنیم، تعبیر «فرو شکستن» باشد. بررسی موارد کاربرد این واژه در قرآن، می­تواند به بهتر روشن مفهوم آن کمک کند.

از جمله مواردی که قرآن این مفهوم را درباره آن به کار برده است، در مورد «صدا»
می­باشد. قرآن کریم در بیان اوصاف و احوال روز قیامت می­فرماید: «و خَشَعَتِ الأصواتُ لِلرَّحمنِ فَلا تَسمَعُ إِلاّ هَمساً»؛ روز قیامت، هیبت و عظمت خدای متعال آن چنان ظهور می­کند که صداها فرو می­شکند و از این رو سخنی جز به آهستگی و آرامی شنیده نمی­شود (طه (۲۰)، ۱۰۸)……از دیگر مواردی که قرآن کریم تعبیر خشوع را در مورد آن به کار برده، «خشوع وجوه» است؛ می­فرماید: «وُجُوهٌ یَومَئِذ خاشِعَۀ»؛ در روز قیامت، برخی چهره­ ها در حالت خشوع است (غاشیه (۸۸)، ۲)……اگر بخواهیم مفهوم خشوع را دریابیم و این حالت را تصور کنیم، ابتدا باید توجه کنیم که خشوع، حالتی تصنّعی و ساختگی نیست. ممکن است انسان بتواند در ظاهر، چهره و حالت بدن خود یا صدایش را به صورتی در بیاورد که فروشکستگی در آن ظاهر باشد، ولی این خشوع واقعی نیست، بلکه ادای خشوع را درآوردن است! خشوع حقیقی از دل سرچشمه می­گیرد. ابتدا باید دل بشکند و سپس آن شکستگی به اعضای ظاهری و حرکات ما سرایت کند؛ هم­چنان که قرآن کریم می­فرماید: «ألَم یَأنِ لِلّذِینَ آمَنُوا أن تَخشَعَ قُلُوبُهُم لِذِکرِاللهِ وَ ما نَزَلَ مِنَ الحَقِّ»؛ آیا برای کسانی که ایمان آورده ­اند هنگام آن نرسیده که دل­هایشان به یاد خدا و آن حقیقتی که نازل شده است نرم ]فروشکسته[ گردد؟ (حدید (۵۷)، ۱۶). آیا هنگام آن نرسیده که مؤمنان، از یاد خدا دلشان بشکند؟….خشوع این نیست که انسان در نماز لحنش را به صورت تصنعی تغییر دهد، یا سرش را کج کند یا گردنش را فرو اندازد. اینها تصنّع است، خشوع حقیقی نیست. اگر واقعاً دل بشکند، آن دیوار منیّت می­شکند و سقف بت­خانه خودپرستی فرو می­ریزد و آثار آن به صورت غیرارادی در چهره و ظاهر و رفتار هم ظاهر می­شود.

0

بررسی ابعاد عرفانی خشوع وخشیت الهی، در یک نگاه

در عرفان اسلامی عمده¬ترین وسیلۀ سنجش که آن نیز «میزان عام» تلقی می¬شود، دین ختمی اسلام است؛ چرا که از کشف تام و اتم محمدی صلی¬الله علیه و آله برگرفته می¬باشد.
خشوع در اصطلاح اهل معرفت و در عرفان به معنای تذلل در دل و کوچک دیدن خود در مقابل پروردگار جهانیان است. به عبارت دیگر خشوع یک فروتنی قلبی و اعتقادی است. برای درک حالت خشوع باید دانست که خشوع حالتی تصنعی و ساختگی نیست بلکه خشوع در جایی که انانیّت و منیّت انسان درهم شکند ظهور پیدا می¬کند. و خشوع به دو قسم خشوع واقعی و ظاهری تقسیم می¬شود.
تمام سیر الی الله به سه بخش عمدۀ اسلامی، ایمانی و احسانی تقسیم می¬شود، اما هر یک از این بخش¬ها خود به مراحل مختلفی تقسیم می¬شوند. مقام¬های اسلامی از سه مرحله «بدایات»، «ابواب»، «معاملات» تشکیل یافته است و در پی آن مقام¬های ایمانی بر دو مرحلۀ «اخلاق» و «اصول» مشتمل است و پس از آن مقام¬های احسانی که عبارتند از: «اودیه»، «احوال»، «ولایات»، «حقایق» و «نهایات» قرار می¬گیرند. بنابراین تمام سلوک از ده مرحله شکل یافته است که مطابق برداشت خواجه عبدالله انصاری، هر یک از آنها به ده مقام کوچک-تر تقسیم می¬شوند که از ضرب ده مرحله در ده مقام، در مجموع صد مقام و منزل پدید می-آید و از این رو از منازل¬السائرین، خواجه با عنوان «صد منزل» یاد می¬شود…….