آیا آنطور که ظاهرِ ربا نشان می¬دهد، ربا می¬تواند مشکلات مالی را سر و سامان دهد؟

آیا آنطور که ظاهرِ ربا نشان می¬دهد، ربا می¬تواند مشکلات مالی را سر و سامان دهد؟

آیه¬ی ۲۷۶ سوره¬ی بقره. خداوند ربا را نابود می¬کند؛ و صدقات را افزایش می¬دهد و خداوند، هیچ انسان ناسپاس گنهکاری را دوست نمی-دارد.

آیه¬ی ۲۷۸ سوره¬ی بقره. ای کسانی که ایمان آورده¬اید! از (مخالفت فرمان) خدا بپرهیزید، و آنچه از (مطالبات) ربا باقی مانده، رها کنید؛ اگر ایمان دارید.

آیه¬ی ۲۷۹ سوره¬ی بقره. اگر چنین نمی¬کنید، بدانید خدا و رسولش،

با شما پیکار خواهند کرد. و اگر توبه کنید، سرمایه¬های شما، از آن شماست [= اصل سرمایه، بدون سود]، نه ستم می¬کنید و نه بر شما ستم وارد می¬شود.

* نکته¬ی مهم. آثار منفی ربا:

آیه ۲۷۵ و آیات بعد که درباره¬ی ربا است، با آیات پیش که درباره¬ی انفاق است، ارتباط دارد؛ زیرا رباخواری، درست در مقابل صدقه قرار دارد. رباخوار، پول بلاعوض می¬گیرد و انفاق¬کننده پول بلاعوض می-دهد. در ضمن، آثار بد رباخواری، در مقابل آثار نیک صدقه و انفاق است. ربا اختلاف طبقاتی و دشمنی می¬آورد و صدقه به محبت و دوستی می¬افزاید. ربا باعث اختلاف و ناامنی می¬شود و صدقه موجب اتحاد و امنیت. خداوند درباره¬ی این آیات آن چنان شدتی به کار برده که درباره¬ی هیچ گناهی به کار نبرده است؛ مگر درباره¬ی پذیرفتن حاکمیت دشمنان دین. قرآن در مورد سایر گناهان بزرگ – اگرچه با آنها مخالفت کرده – مانند این دو گناه برخورد نکرده است؛ حتی گناهانی مانند زنا، شراب¬خواری، قمار، ظلم و حتی گناهانی بزرگتر از آن؛ چرا که فساد این گناهان از یک یا چند نفر تجاوز نمی¬کند و آثار آن تنها برخی از ابعاد ظاهری زندگی را دربر می¬گیرد؛ برخلاف ربا و حاکمیت دشمنان دین که آثار بدش اساس دین را از بین می¬برد و زندگی انسانی را تباه کرده، فطرت الهی آدمی را نابود می¬کند.  قرآن و معصومین (ع) به شدت با ربا مبارزه کردند و روایات بسیاری با مضامین شدید درباره¬ی این عمل وارد شده است. از امام صادق (ع) نقل شده است: «گناه گرفتن یک درهم ربا، بزرگ¬تر است از اینکه انسان مُحرم در بیت¬الله الحرام هفتاد بار زنا کند.» نیز از ایشان روایت شده است: «ربا از نظر بزرگی گناه، هفتاد بخش دارد که کوچک¬ترین آن مانند گناه کسی است که در بیت¬الله الحرام به مادرش تعرض کند.»  این آیه رفتار رباخواران در زندگی را به رفتار دیوانه¬ای تشبیه کرده که نمی¬تواند خوب را از بد جدا کند؛ زیرا او چیزی را برای مدتی به دیگری می¬دهد و در عوض همان را با مقداری زیادتر می¬گیرد و این برخلاف فطرت و وجدان سالم است – وجدان سالم حکم می¬کند که آنچه که آدمی دارد و به آن نیازی ندارد و دیگران به آن نیازمندند، به آنها بدهد و از آنچه آنها دارند، نیازهای خود را برآورده کند. ربا اما یکطرفه است. رباخوار فقط می¬گیرد و ثروتمند می¬شود و دیگران را فقیر و بیچاره می¬کند. این باعث می¬شود که عقل رباخوار از بین برود و دیگر فرقی بین خرید و فروش ربا نگذارد و فقط به فکر سود شخصی باشد؛ اگرچه دیگران بیچاره شوند. این حالت برای رباخوار پس از مرگ و در قیامت مجسم می¬شود. به همین جهت در روایتی از پیامبر (ص) نقل شده است: «در شب معراج، به مردمی برخوردم که از شدت بزرگی شکم-هایشان نمی¬توانستند از جایشان بلند شوند. از جبرئیل پرسیدم: اینها چه کسانی هستند؟ گفت: اینها کسانی هستند که (در دنیا) ربا می¬خوردند و خداوند درباره¬ی آنها فرموده: کسانی که ربا می¬خورند، (در قیامت) برنمی¬خیزند مگر مانند کسی که بر اثر تماس شیطان دیوانه شده¬اند و اینان مانند فرعونیان هستند که (در برزخ) هر صبح و شام بر آتش عرضه می¬شوند و می¬گویند: پروردگارا، چه زمانی قیامت برپا می¬شود؟» در روایت دیگری از آن حضرت آمده است: «رباخوار در قیامت دیوانه محشور می¬شود و پاهای خود را به زمین می-کشد.» سپس حضرت این آیه را تلاوت فرمود: «الذین یأکلون الربوا…»

 

پرسش های زمینی پاسخ های آسمانی/ لیلا محمدپور

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *