فلسفه تعدد زوجات پیامبر(ص)

 

فلسفه تعدد زوجات پیامبر(ص)

 

کدام زنان بر پیامبر اسلام (ص) حلال بوده¬اند و قرآن کریم در مورد فلسفه¬ی زوجات پیامبر چه می¬فرماید؟

آیه¬ی (۵۰) سوره¬ی احزاب.

ای پیامبر! ما همسران تو را که مَهرشان را پرداخته¬ای برای تو حلال کردیم، و همچنین کنیزانی که از طریق غنایمی که خدا به تو بخشیده است مالک شده¬ای و دختران عموی تو، و دختران عمه¬ها، و دختران دایی تو، و دختران خاله¬ها که با تو مهاجرت کردند (ازدواج با آنها برای تو حلال است) و (نیز) زن باایمانی که خود را به پیامبر ببخشد (و مَهری برای خود نخواهد) چنانچه پیامبر بخواهد او را به همسری برگزیند؛ اما چنین ازدواجی تنها برای تو مجاز است نه دیگر مؤمنان؛ ما می¬دانیم برای آنان در مورد همسرانشان و کنیزانشان چه حکمی مقرر داشته¬ایم (و مصلحت آنان چه حکمی را ایجاب می¬کند)؛ این به خاطر آن است که مشکلی (در ادای رسالت) بر تو نباشد (و از این راه حامیان فزون¬تری فراهم سازی)؛ و خداوند آمرزند و مهربان است.

* نکته¬ی مهم آیه¬ی ( ۵۰) سوره¬ی احزاب. گوشه¬ای از فلسفه¬ی تعدد زوجات پیامبر (ص):
جمله¬ی «این به خاطر آن است که مشکلی (در ادای رسالت) بر تو نبوده باشد» در این آیه اشاره به فلسفه¬ی احکام مخصوص پیامبر (ص) است. این جمله می¬گوید که پیامبر شرایطی دارد که دیگران ندارند و همین تفاوت سبب تفاوتی در احکام شده است. به تعبیر روشن¬تر، هدف این بوده که قسمتی از محدودیت¬ها و مشکلات از دوش پیامبر از طریق این احکام برداشته شود. این تعبیر لطیفی است که نشان می¬دهد ازدواج پیامبر با زنان متعدد، برای حل سلسله مشکلات اجتماعی و سیاسی در زندگی او بوده است. می¬دانیم هنگامی که پیامبر ندای اسلام را بلند کرد تنها بود و تا مدت¬ها جز عده¬ی محدودی به او ایمان نیاوردند. او بر ضد تمام اعتقادات خرافی عصر و محیط خود قیام کرده بود و طبیعی است که همه¬ی اقوام و قبایل آن محیط، بر ضد او بسیج شوند. از این رو، او می¬بایست از تمام وسایل برای شکستن اتحاد نامقدس دشمنان استفاده می¬کرد که یکی از آنها ایجاد رابطه¬ی خویشاوندی از طریق ازدواج با قبایل بوده؛ زیرا رابطه¬ی خویشاوندی، محکم¬ترین رابطه در میان اعراب جاهلی محسوب می¬شد و آنان داماد قبیله را همواره از خود و دفاع از او را لازم می¬دانستند و تنها گذاشتن او را گناه می-شمردند. قراین زیادی در دست داریم که نشان
می¬دهد ازدواج¬های پیامبر، در بسیاری از موارد، جنبه¬ی سیاسی داشته و بعضی ازدواج¬های او برای شکستن سنن جاهلی و برخی دیگر برای کاستن دشمنان یا افزایش دوستی و جلب محبت اشخاص یا اقوام متعصّب و لجوج بوده است. روشن است کسی که در سن ۲۵ سالگی که ]دوره¬ی اوج[ جوانی او بوده با زنی بیوه (خدیجه) ازدواج می¬کند و تا ۵۳ سالگی به همین یک زن قناعت می¬کند و به این ترتیب دوران جوانی خود را پشت سر
گذاشته، به سن کهولت می¬رسد و در ده سال پایان عمر به ازدواج¬های متعدد دست می¬زند، کار او حتماً دلیل و فلسفه¬ای دارد که با هیچ حسابی نمی¬توان آن را به انگیزه¬های علاقه¬ی جنسی پیوند داد. می¬دانیم ازدواج متعدد در میان مردم آن روز بسیار ساده و عادی بوده و حتی گاهی همسر اول به خواستگاری همسر دوم می¬رفته و کسی هیچ¬گونه محدودیتی برای گرفتن همسری دیگر قائل نبود. در این حال، برای پیامبر ازدواج¬های متعدد در سنین جوانی، نه مانع اجتماعی داشته و نه شرایط سنگین مالی و نه کمترین نقصی محسوب می¬شد. جالب توجه این که در تواریخ آمده است پیامبر تنها با یک دختر باکره به نام عایشه ازدواج کرد که در وقت همسری بسیار کم سن و سال بود. حتی در بعضی از تواریخ می¬خوانیم که پیامبر با زنان متعددی ازدواج کردکه فقط مراسم عقدشان برگزار شد و او هرگز با آنها آمیزش نکرد و حتی در مواردی تنها به خواستگاری از بعضی زنان قناعت کرد و قبایل به همین افتخار می¬کردند که پیامبر زنی
از آنان را خواستگاری کرده و به این ترتیب پیوند اجتماعی آنها با پیامبر محکم¬تر و آنان در دفاع از او مصمم¬تر می¬شدند. از سوی دیگر، پیامبر
به رغم ازدواج¬های متعدد، فرزندان کمی داشت. به این ترتیب روشن
می¬شود که ازدواج¬های متعدد پیامبر (ص)، انگیزه¬هایی برتر از علل عادی داشته است. ( نمونه، ج ۱۷، ص ۳۷۹)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *